İSTAHED LOGO

Menü

Ara

Aile Hekimliğinde Maaş Hesaplaması ve Güncel Hatalar

image
yazar Selçuk ÖNCE
11 Şubat 2014
Köşe Yazıları

Okunma Sayısı

36346


AİLE HEKİMLİĞİNDE MAAŞ HESAPLAMASI VE GÜNCEL HATALAR


 


2014 Yılına ait ilk ödemeyi Şubat 15 itibariyle aile hekimleri hesaplarında görmeye başlayacaklar. Uzun süredir; tavan ücrete yapılan seyyanen zammın, kişi başı verilen ücrete nasıl yansıtılacağı merak konusuydu. Nitekim; yeni yıla ait ilk bordro dün itibariyle elime geçtiğinde, sahanın bu konu hakkındaki çekincelerinin gerçeğe dönüştüğüne şahit oldum.


Öncelikle, bordrolarımıza baktığımızda, sayıları anlamdırabilmemiz için neyin ne olduğunu bir kez daha irdelemekte fayda var.


Bir Aile Hekimi bordrosu temel olarak 2 kısımdan oluşur. İlk kısımda yer alan gelir kalemleri;


  1. Taban ücret (Tavan ücret ile karışmasını engellemek için TABAN MAAŞ diyeceğim)

  2. Kişi Başı ücret

  3. Sosyo-ekonomik gelişmişlik tazminatı'ndan oluşmaktadır.


Birime kayıtlı olan tüm nüfusu, yönetmelikte belirlenmiş olan katsayılarıyla çarpıp alt alta topladığımızda, sahip olduğumuz nüfusun kaç puan edeceğini belirlemek maaş hesaplamasında atmamız gereken ilk adımdır.


Birime kayıtlı olan kişiler 5 gruba ayrılmıştır:


  1. Gebeler için belirlenmiş katsayı: 3

  2. 0-59 ay arası çocuklar için katsayı: 1,6

  3. 65 yaş üstü yaşlılar için katsayı: 1,6

  4. Cezaevindeki tutuklular için: 2,25

  5. Tüm bunların dışında kalan nüfus: 0,79


Her bir gruba düşen kişi sayılarını, yukarıda verilen katsayılarla çarptıktan sonra hepsini topluyoruz. Artık tüm nüfusumuzun toplam puanını tespit etmiş olduk.


Bu aşamadan sonra; 1.sayfadaki ana gelir kalemlerimizi hesaplamaya hazırız.


TABAN MAAŞ


Yukarıda hesaplamış olduğumuz toplam puanın, ilk 1000 puanlık kısmı için yapılan ödemedir.


Taban maaşımız 30 Aralık 2010 tarihi itibariyle yayınlanmış olan ücret yönetmeliğinde 2167 olarak belirlenmiştir. Fakat bu belirlenmiş olan taban maaş, aynı yönetmeliğin;


MADDE 23- (1) 16 ncı maddenin birinci fıkrasının (a) bendinin ikinci paragrafında ve 19 uncu maddenin birinci fıkrasının (a) bendinin ikinci paragrafında yer alan Türk Lirası tutarlar ve değişken katsayılar ile Ek (3)'te yer alan aile hekimi ve aile sağlığı elemanına ödenecek tutarlar tavan ücrette yapılan artış oranında artırılır.


Hükmüyle, günümüze dek tavan ücrete yapılan zamlarla 2013 yılı Temmuz ayı itibariyle (2013'ün 2.yarısında tamamen geçerli olacak şekilde) 2798,07 TL olmuştur. (Brüt rakamdır)


NOT: TABAN MAAŞI, TAVAN ÜCRET İLE KARIŞTIRMAYINIZ.


2014 Ocak Ayı itibariyle ise bu ödeme kaleminde güncel hata tespit edilmiştir.


2014 Ocak ayı itibari ile taban maaşımız: tavan ücrete yapılan enflasyon farkı zammı olan %0,027 ve de 175 TL'lik seyyanen zam ile birlikte 2942,67 TL olması gerekliydi,


Oysa 2014 yılı ocak ayı bordrosuna bakıldığında bu rakam 2982.72 TL olarak hesaplanmıştır. Görüldüğü üzere yaklaşık 40 liraya yakın bir hatalı artış yapılmış.


Burada yapılan hata: maaş gelirlerimizde taban ücret olarak belirtilen ödeme kaleminin, tavan ücret sayılarak, seyyanen zammın direkt olarak taban maaşa eklenmesinden kaynaklanmaktadır. (Ayrıca enflasyon farkı da yanlış hesaplanmıştır.)


Oysa yapılması gereken; Önce enflasyon farkı taban maaşa yansıtılması ardından tavan ücrete yapılan seyyanen zammın (175 TL), tavan ücrete bölünmesi ile elde edilecek oranın taban maaşa artış olarak yansıtılmasıdır.


Dolayısıyla yapılması gereken doğru hesap şudur:


Ön Bilgiler: 2013 Temmuz-Aralık arasındaki tavan ücret 3572,69 TL'dir.  Enflasyon farkı yansıtılmış tavan ücret ise, 3582,34 TL'dir. Aynı dönemdeki taban maaş ise yukarıda belirttiğim üzere 2798,07 TL'dir.


2014 Ocak Ayındaki zamlı taban maaşı bulmak için;


 


İlk olarak taban maaşa enflasyon farkı uygulanır:


2798,07 x 1.0027 = 2805,62


 


Daha sonra tavan ücrete yapılan seyyanen zammın, enflasyon farkı yansıtılmış tavan ücrete bölümü ile artış oranı bulunur: (MADDE 23 HÜKMÜNCE TAVAN ÜCRETTEKİ ARTIŞ ORANI TESPİTİ YAPIYORUZ)


175 TL / 3582,34 TL  = %4,885


 


Son olarak enflasyon farkı uygulanarak bulunan taban maaşımıza bu artış oranı yansıtılır:


2805,62 x 1,04899 = 2942,67 TL (2014 Ocak ayı itibariyle olması gereken taban maaş budur)


 


 


KİŞİ BAŞI ÜCRET  (Taban maaş dışında kayıtlı kişiler için ödenecek ücret)


Aslında bu ödeme kalemine kişi başı ücret dense de, burada yer alan değişken katsayı puan başına ödeme şeklindedir.


30 Aralık 2010 tarihinde yayınlanan yönetmelikle 1 puan için 1.4418 TL değişken katsayısı belirlenmiştir. Fakat yine üstte yer verdiğim MADDE 23 hükmü gereğince bu rakam şimdiye dek tavan ücrete yapılmış olan zamlar ile 1.86166 TL'ye ulaşmıştır.  (2013 Yılı Temmuz ayı itibariyle)


BU ÖDEME KALEMİNDE 2014 OCAK AYI İTİBARİ İLE GÜNCEL HATA TESPİT EDİLMİŞTİR.


Ne yazık ki; bu ödeme kaleminde yer alan 1.86166 TL olan değişken katsayısına, tıpkı yukarıda taban ücreti hesapladığımız gibi önce enflasyon farkı uygulanması ve de ardından tavan ücretteki artış oranı yansıtılması gerekirken, HİÇ BİR ARTIŞ YAPILMAMIŞTIR.


2014 OCAK AYI İTİBARİ İLE DEĞİŞKEN KATSAYI ŞU OLMALIDIR:


Önce enflasyon farkı uygulanır: 1,86166 X 1,0027 = 1,86669


Son olarak tavan ücretteki artış oranı yansıtılır: 1,86669 x 1,04885 = 1,95787


Son olarak kişi başı ücreti hesaplamak için; İlk başta yukarıda kişi gruplarına göre hesapladığımız toplam puandan taban maaşa denk gelen 1000 puanlık kısmı çıkardıktan sonra, geri kalan puanı değişken katsayı ile çarpıyoruz.


Kişi başı toplam ücreti bulmak için: ( Toplam puan-1000 ) x 1.95787 (elde edilecek tutar brüttür)


 


SOSYO-EKONOMİK GELİŞMİŞLİK ÜCRETİ


Bu kalemde yer verilen ödemeler yine 2010 tarihiyle yayınlamış olan ücret yönetmeliğinin EK-3 listesiyle belirlenmiştir. Genel olarak İl merkezleri ile büyük şehirlerin metropol ilçelerinde görev yapan aile hekimleri bu kısım için bir ödeme alamazlar. Tam anlamıyla bu kalemde ödemenizin var olup olmadığını, varsa ne kadar olduğunu EK-3 listesine bakarak görebilirsiniz.


BU ÖDEME KALEMİNDE GEÇMİŞE DÖNÜK BİR SORUN TESPİT EDİLMİŞTİR.


Yukarıda yer verdiğim madde 23'e dikkat ederseniz, bu ödeme kaleminde yer alan yani EK-3 listesinde belirtilen miktarlar, tavan ücrette yapılan artış tutarında artırılır denmektedir. Oysa bu listede yer alan miktarlarda, sadece bir kez 2011 Ocak ayı itibariyle tavan ücrette yapılan artış oranında artırım yapılmış fakat daha sonra 2011 Temmuz, 2012 Ocak, 2012 Temmuz, 2013 Ocak, 2013 Temmuz ve son olarak 2014 Ocak aylarında tavan ücrette yapılan artışlar oranında artırım yapılmamıştır. Dolayısıyla 2011 Temmuz ayı itibariyle her ay eksik ödeme gerçekleşmiştir. (eksik ödemenin boyutu her 6 aylık dönemde artarak devam etmiştir)


Bu 3 kalemdeki tutarları tespit ettikten sonra burada şu ayrıntıyı belirtmekte var.


Taban Maaş ve kişi başı ücret için hesapladığımız tutarlar gelir vergisine tabiidir. Dolayısıyla brüt rakamlardır. Fakat Sosyo-ekonomik gelişmişlik tazminatı gelir vergisine tabii değildir. Net gelirdir.
Ücret yönetmeliğinde yer alan EK-3 listesindeki rakamlar 30 Aralık 2010 tarihinde yayınlanmış ve tavan ücrette yapılmış olan artışlar yansıtılmamıştır.  İSTAHED Hukuk Komisyonundan Dr. Ali Erbaş Bey listeyi, 6 aylık dilimler halinde yeniden hesaplamış ve daha önce yayınlamıştı. 2014 Ocak itibariyle güncel hali, en altta mevcuttur.


GİDER KALEMLERİ VE HESAPLANMASI


%16 Emekli Sandığı Keseneği: Bordronuzun sağ tarafında kesintiler kısmında görülmektedir.


Aylık Gelir Vergisi Matrahı:  Taban maaş ve de kişi başı ücretler için bulunan ödeme tutarları toplanır. Bu toplam tutardan %16 emekli sandığı keseneği çıkartılır ortaya çıkan sonuç Aylık Gelir Vergisi Matrahıdır. NOT: BU GİDER DEĞİLDİR. GELİR VERGİSİNİ HESAPLAMAK İÇİN ARAÇTIR.


Aylık Gelir Vergisi: Aylık Gelir Vergisi Matrahı tutarına, o ay ki tabii olunan gelir vergisi kesintisi oranı uygulanır. ( Ocak ayı için %15'tir.)  (0,15 ile çarp) çıkan tutardan AGİ eksiltilir: Ortaya çıkan sonuç Aylık Gelir Vergimizdir. (gelir vergisi matrahı arttıkça tabii olunan gelir vergisi dilimi yükselir, sırasıyla önce %20'lik sonra %27'lik ve son olarak %35'lik vergi dilimine tabii olunur, bir çok aile hekimi %35'lik vergi dilimine tabii olmaz.)


Damga Vergisi:  Tüm ödeme (cari ödenekler de dahil) kalemleri toplanır ve 0,00759 ile çarpılır. (Ortalama olarak Aylık Gelir Vergisi Matrahının %1'ine tekabül eder)


Sonuç itibariyle net gelire ulaşmak için aşağıdaki formül uygulanır:


[ Taban Maaş + Kişi Başı Ücret + Sosyo-ekonomik gelişmişlik tazminatı ] – [Aylık Gelir Vergisi + Damga Vergisi + %16 Emekli Sandığı Keseneği]


(sendika kesenekleri ve bilimum kişiye özel kesintilere yer verilmemiştir)


Artık Bordromuzun 2.kısmına geçebiliriz.


 


CARİ ÖDEMELER


2. sayfada ÖDENEKLER olarak verilen ödeme kalemleri şunlardır.


1- ASM Gider Ödeneği


2- Gezici Sağlık Hizmeti Gider Ödeneği


(Burada tetkik ve sarf malz. Gider ödeneği de bulunmaktadır ama gider olarak aynen çıktığı için ele geçen tutarda hiçbir etkisi yoktur.)


Dip Not: Ödenekler için sadece damga vergisi tahsil edilmektedir (binde 0,79). Gelir vergisine tabii değildirler. 


ASM GİDER ÖDENEĞİ


Tavan ücretin, ilin satın alma gücü paritesine çarpımı sonucu elde edilecek rakamın, birimin sınıflandırma derecesine göre ödenen miktarıdır.


Tavan Ücretin, yazımızın ilk kısmında 2013 Yılı Temmuz ayı itibariyle 3572,69 TL olduğunu belirtmiştik. Enflasyon farkı ve seyyanen zam ile birlikte bu rakam 2014 Ocak ayı itibariyle 3757,34 TL'ye ulaşmıştır.


3757,34 TL, ilin satın alma gücü paritesiyle çarpıldığında elde edilecek rakam, ASM Gider Ödeneğinin tavanını (%100'ünü) oluşturmaktadır.


Buna göre sınıfsız bir ASM, elde edilecek bu rakamın %50'sini alacakken, D sınıfı %60'ını, C sınıfı %70'ini, B sınıfı %85'ini, A sınıfı tamamını (%100) alır.


İstanbul'da satın alma gücü paritesi puanı 1.143 olduğu için bu rakam 3757,34 x 1,143 = 4294,64 TL iken 0,977 olan Çorum'da 3757,34 x 0,977 = 3670,93 TL'dir.


Son olarak sınıflandırmanıza göre bu rakamın %50 - %60 - %70 - %85 ve %100'ünü alma imkânınız mevcuttur.


GEZİCİ SAĞLIK HİZMETİ ÖDENEĞİ


Mobil hizmet verilen her 100 kişi başına verilen ödemedir. Buna göre, her 100 kişi için, tavan ücretin %0,16 (binde 16) oranında ödeme yapılır.


Bu rakamı net olarak hesaplayacaksak, 2014 Ocak ayı itibari ile;


Her 100 kişi için yapılacak ödeme: Tavan ücret (3757,34 TL) x  0.016 = 60,117 TL'dir.


BU ÖDENEKTE UZUN SÜREDİR UYGULANAN HATA MEVCUTTUR.


Burada yıllardır yapılan hata, toplam gezici sağlık hizmeti nüfusunun 100'e bölümü sonrası kalan kısmın üste yuvarlanmamasıdır. Bir örnek olarak vererek anlatırsak durum daha net anlaşılır.


Örneğin 1096 kişiye gezici sağlık hizmeti veren bir aile hekimine;


1000 kişisi için 60,117 TL'nin 10 katı olan 601,17 TL veriliyorken, geri kalan 96 kişi için hiçbir ödeme yapılmamaktadır.


Daha net olarak anlaşılması için;  Sadece 96 kişiye gezici sağlık hizmeti veren bir aile hekimine, hiçbir ödeme yapılmamaktadır.


Oysa bu aile hekiminin gezici sağlık hizmeti vermeye uçarak gitmesini kimse beklemiyor, değil mi?


Bu ödeme kaleminde şimdiye dek, kişi sayısının 100'e bölümünde arda kalan kişiler için ödeme yapılmamıştır.


 


Tespit edilen hatalı kısımların bir an evvel düzeltilmesi ve geriye dönük hak kayıplarının, hak sahiplerine iade edilmesi devletimizin görevidir.


Sağlıklı, mutlu günler dilerim.


 


Dr. Selçuk ÖNCE


Çorum Tabip Odası


Aile Hekimliği Komisyonu Başkanı


 


EK-3 GÜNCEL: http://www.istahed.org.tr/download.php?pid=ek3sonhal.xls


Diğer Yazılar