İSTAHED LOGO

Menü

Ara

ANGARYANIN DÜNÜ BUGÜNÜ VE AİLE HEKİMLİĞİ

image
yazar Mürvet Dikyol
17 Kasım 2015
Köşe Yazıları

Okunma Sayısı

2568


Angarya, ilk çağlardan günümüze kadar süregelen, otorite sahibi kişilerin zorla yaptırdığı, genellikle karşılığında para verilmeyen ya da ederinin çok altında ücretle yapılması dayatılan iştir.  Peki angarya kölelik midir? Teknik olarak kölelik diyemeyiz. Çünkü kölelikte birey mülk olarak adlandırılır, alınıp satılabilir, angaryada ise sömürülen sadece bireyin iş gücü, emeğidir... Kişi özgür kabul edilir.


Tarihi şöyle bir irdelediğimizde, dünyanın çeşitli toplumlarında angarya örnekleri görmekteyiz. Bu Angaryalar Feodal yapıda otoritenin güç gösterisi olduğu gibi, zaman zaman yasalarla da desteklenmiştir.  Aile hekimliğinde cumartesi nöbeti dayatmasına en yakın örnekle ise ; 1800lü yılların Avrupasında karşılaşmaktayız. 1831 yılında Tuna Prensliklerinde Réglement Organique adıyla bir Angarya Kodeksi yayınlanır. Buna göre Eflak köylülerine 14 iş günü adı altında yılda 56 gün Angarya yaptırılır. Faydalandıkları kelime oyunu ise, bahsi geçen kodekste bir iş gününün tanımlanma şeklinde gizlidir. Tanıma göre bir iş günü , o iş yaparak geçirilen bir gün değil, o işin bitirilmesi için gerekli olan günlerdir.


Aile hekimliğinde cumartesi nöbetlerini angarya olarak tanımlayabilir miyiz? Bunu söyleyebilmek için öncelikle Aile hekiminin görevlerini tam olarak bilmemiz gerekir. 

Aile hekimi ; yaş, cinsiyet ve hastalık gruplarına yönelik izlem ve taramaları yapar. Kişiye yönelik koruyucu sağlık hizmetleri ile birinci basamak tanı, tedavi, rehabilitasyon ve danışmanlık hizmetleri, sağlığı geliştirici hizmetler ile ana çocuk sağlığı ve aile planlaması hizmetlerini verir. Evde takibi zorunlu özürlü, yaşlı, yatalak ve benzeri durumdaki kişilere evde veya gezici/yerinde sağlık hizmetlerinin yürütülmesi sırasında koruyucu sağlık hizmeti, birinci basamak tanı, tedavi iyileştirme ve danışmanlık hizmetlerini verir, tanı ve tedavisi yapılamayan hastaları sevk eder, sevk edilen hastaların geri bildirilen muayene, tetkik, tanı, tedavi ve yatış bilgilerini değerlendirir, ikinci ve üçüncü basamak tedavi ve rehabilitasyon hizmetleri ile evde bakım hizmetlerinin koordinasyonunu yapar. Gerektiğinde kişiyi gözlem altına alarak tetkik ve tedavisini yapar. Ve bu görevleri haftada 40 saat olan çalışma saatleri içerisinde hazırladığı programa göre yerine getirir. Ülkemizde Aile hekimliği sistemine geçildiğinden beri, aile hekimlerimizce bu görevler aksatılmadan yerine getirilmektedir. Dolayısıyla cumartesi hekimin ve aile sağlığı elemanının çalışmasının hiçbir mantığı bulunmamaktadır. 


Aile hekimliğinin en önemli özelliği ise; belirtilen tüm bu işlemlerin sadece kayıtlı oldukları birimde, kendi aile hekimlerince ve aile sağlığı çalışanlarınca yapılıyor olmasıdır.Herhangi bir cumartesi günü ek mesai yapılarak hekimin çalışması sadece o gün çalışan hekime kayıtlı hastaların hizmet alacağı anlamına gelmektedir. Hafta içi mesai saatlerinde tamamlanan yukarıda tanımladığımız işler için hafta sonu tekrar Aile Sağlığı Merkezini açmanın da hiçbir mantığı bulunmamaktadır. 


Bununla birlikte çalışanların dinlenme hakkı ülkemizde Anayasa ile güvence altına alınmıştır. Yasal zorunluluğun ötesinde, yorgunluk ve onun beraberinde getireceği dikkatsizlik sonucu hastalarımıza sunacağımız hizmette aksamalar, uygulayacağımız tedavilerde hatalar kaçınılmaz olacaktır. Hekimin bedensel ve ruhsal olarak iyiliğini tehdit eden bu durum, mesleki tatminini azaltacak, beraberinde verimin azalmasına neden olacaktır.


Tüm bu bahsettiğim sebepler bir araya geldiğinde Aile hekimliği iş tanımında yeri ve gerekliliği olmayan bu uygulamanın, sembolik bir ücret karşılığıyla dayatılması, tam anlamıyla angaryadır. Monarşiyle yönetilen Osmanlı Devleti döneminde de angarya örneklerine rastlamamıza rağmen ilk olarak Tanzimat Fermanında, ardından 1856'da Islahat Fermanında ve son olarak 1876 Kanuni Esasi'sinde Angarya'nın yasaklandığını görmekteyiz. 1982 yılında düzenlenen T.C. Anayasası 18. Maddesi'ne göre ise; Hiç kimse zorla çalıştırılamaz. Angarya yasaktır.


Gerek yasalara uyan özgür bireyler olarak, gerekse kişilerin mesleklerine ve kendilerine duydukları öz saygılarından dolayı , angaryaya hayır demek kaçınılmazdır.

 

 

 

 

Diğer Yazılar