İSTAHED LOGO

Menü

Ara

ZİNCİRİ KIRAN ÖDESİN

image
yazar Ali ERBAŞ
23 Mart 2015
Köşe Yazıları

Okunma Sayısı

5626

ZİNCİRİ KIRAN ÖDESİN

 

              Aile Sağlığı Merkezlerinde yaşadığımız en önemli sorunlardan biri de soğuk zincir kırılması ve ardından yaşananlar. Soğuk Zincir Kırılmasıyla aşıların bozulduğu, bozulan aşıların imha edilmesi gerektiği, bu imha nedeni ile kamu zararı oluştuğu ve oluşan bu zararın bizler tarafından  ödenmesi istenmekte, aynı zamanda 'Soğuk zincir kurallarına uymamak' fiil gereğince 20 (yirmi) ihtar puanı ile cezalandırılacağımız bildirilmektedir.  Acaba gerçekten de aşılar bozulmuş mudur? Soğuk zincir devamlılığında biz aile hekimlerinin sorumluluğu ne zaman başlar? Hangi aşamada biz Aile Hekimleri devreye gireriz?

               Öncelikle soğuk zincirin kırıldığının, dolayısıyla aşıların bozulduğunun anlaşılabilmesi teknik bir konudur ve ancak bu konuda yetkili laboratuvarlarda özel deneyler ile anlaşılabilir. Yani aşıların göz rengine, saç rengine bakarak 'Hmmm sen bozulmuşsun imha edelim gitsin' diyerek tıbbi delil olmadan aşıların bozulduğuna karar verilemez. 

   Dünya Sağlık Örgütünün (DSÖ) Aşıların Sıcaklık Duyarlılığı çalışmasında, GBP kapsamında Ülkemizde de uygulan aşılar dahil olmak üzere tüm aşıların hangi sıcaklıklarda ne kadar süre dayanabileceği ve hangi sıcaklıklarda etkinliğini kaybedeceği, donmaya karşı dayanıklı ya da hassas olup olmadığı belirtilmiştir. Bu referans çalışmalarında her bir aşı tek tek ele alınmış ve tüm sıcaklık değerlerindeki etkinlikleri belirtilmiştir. Bu çalışmalara göre Ülkemizde rutin aşılama takviminde yer alan aşıları tek tek inceleyecek olursak;

 

 

1.Hepatit B Aşısı:

        

 

DSÖ tarafından yayınlanan bu tablodan da anlaşılacağı üzere Hepatit B Aşısı;

                     a. Donmaya karşı hassas olup, dondurulduğunda etkinliğini kaybeder.

                     b.2-8 °C' de 4 yıldan fazla süre etkinliğini kaybetmez

                     c.20-25 °C' de Aylarca etkinliğini kaybetmez.

                     d.37 °C' de haftalarca etkinliğini kaybetmez

                     e. 45 °C üzeri sıcaklıklarda günlerce etkinliğini kaybetmez.

 

 

 

 

 

2.BCG Aşısı:

      

DSÖ tarafından yayınlanan bu tablodan da anlaşılacağı üzere BCG Aşısı;

                     a. Donmaya karşı dayanıklı olup, dondurulduğunda etkinliğini kaybetmez.

                     b. 2-8 °C' de 1-2 yıl boyunca etkinliğini kaybetmez

                     c. 20-25 °C' de Aylarca etkinliğini kaybetmez.

                     d. 37 °C' de 1 ayın ardından en fazla %20 oranında etkinliğini kaybeder.

                     e. 45 °C üzeri sıcaklıklarda etkinliğini kaybeder.

3. KPA Aşısı:

 

DSÖ tarafından yayınlanan bu tablodan da anlaşılacağı üzere KPA Aşısı;.

                     a. Donmaya karşı hassa olup, dondurulduğunda  etkinliğini kaybeder.

                     b. 2-8 °C' de 2 yıldan fazla süre etkinliğini kaybetmez

                     c. 20-25 °C' de 2 yıldan fazla süre etkinliğini kaybetmez.

                     d. 37 °C' de etkinliğini kaybeder.

                     e. 45 °C üzeri sıcaklıklarda etkinliğini kaybeder.

 

4. KKK (MMR) Aşısı:

 

DSÖ tarafından yayınlanan bu tablodan da anlaşılacağı üzere KKK (MMR) Aşısı;

a.Donmaya karşı dayanıklı olup, dondurulduğunda etkinliğini kaybetmez.

b. 2-8 °C' de 2 yıl boyunca etkinliğini kaybetmez

c. 20-25 °C' de en az 1 ay etkinliğini kaybetmez

d. 37 °C' de en az 1 hafta etkinliğini kaybetmez.

e. 45 °C üzeri sıcaklıklarda etkinliğini kaybeder

 

 

 

 

 

5. OPA Aşısı:

DSÖ tarafından yayınlanan bu tablodan da anlaşılacağı üzere OPA Aşısı;

                        a.Donmaya karşı dayanıklı olup, dondurulduğunda etkinliğini kaybetmez

                        b. 2-8 °C' de 1 yıl boyunca etkinliğini kaybetmez

                        c. 20-25 °C' de haftalarca etkinliğini kaybetmez

                        d. 37 °C' de 2 gün boyunca etkilinliğini kaybetmez

                        e.  45 °C üzeri sıcaklıklarda etkinliğini kaybeder

 

6. Td Aşısı:

 

DSÖ tarafından yayınlanan bu tablodan da anlaşılacağı üzere Td Aşısı:

                        a.Donmaya karşı hassas olup, dondurulduğunda etkinliğini kaybeder

                        b. 2-8 °C' de 3 yıldan fazla süre etkinliğini kaybetmez

                        c. 20-25 °C' de aylarca etkinliğini kaybetmez

                        d. 37 °C' de aylarca etkinliğini kaybetmez

                        e.  55 °C üzeri sıcaklıklarda etkinliğini kaybeder

 

7. Hepatit A Aşısı:

                                              

DSÖ tarafından yayınlanan bu tablodan da anlaşılacağı üzere Hepatit A Aşısı:

                        a.Donmaya karşı hassas olup, dondurulduğunda etkinliğini kaybeder

                        b. 2-8 °C' de 2 yıl boyunca etkinliğini kaybetmez

                        c. 20-25 °C' de 2 yıl boyunca etkinliğini kaybetmez.

                        d. 37 °C' de 1-3 hafta boyunca etkinliğini kaybetmez

                        e.  45 °C üzeri sıcaklıklarda etkinliğini kaybeder

 

 

 

 

 

 

 

 

8. Suçiçeği Aşısı:

 

DSÖ tarafından yayınlanan bu tablodan da anlaşılacağı üzere Suçiçeği Aşısı:

                        a.Donmaya karşı dayanaklı olup dondurulduğunda etkinliğini kaybetmez

                        b. 2-8 °C' de 1,5 yıl boyunca etkinliğini kaybetmez

                        c. 15 °C' de 4 ay boyunca etkinliğini kaybetmez

                        d. 27 °C ' de 6 saat boyunca etkinliğini kaybetmez

                        e. 37 °C ve 45 °C üzeri sıcaklıklarda etkinliğini kaybeder.

 

 

 

 

 

9. DaBT – İPA – Hib (5'li Karma):

DSÖ tarafından yayınlanan bu tablodan da anlaşılacağı üzere DaBT-İPA-Hib Aşısı:

                        a.Donmaya karşı hassas olup dondurulduğunda etkinliğini kaybeder

                        b. 2-8 °C' de 18 ay etkinliğini kaybetmez (Boğmaca aşısı nedeni ile)

                        c. 20-25 °C de 2 hafta etkinliğini kaybetmez (Boğmaca ve IPA nedeni ile)

                        d. 37 °C de 1 hafta etkinliğini kaybetmez (Boğmaca aşısı nedeni ile)

                        e. 45 °C sıcaklıklarda etkinliğini kaybeder.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

10. DaBT – İPA (4 lü Karma)

 

DSÖ tarafından yayınlanan bu tablodan da anlaşılacağı üzere DaBT-İPA-Hib Aşısı:

                        a.Donmaya karşı hassas olup dondurulduğunda etkinliğini kaybeder

                        b. 2-8 °C' de 18 ay etkinliğini kaybetmez (Boğmaca aşısı nedeni ile)

                        c. 20-25 °C de 2 hafta etkinliğini kaybetmez (Boğmaca ve IPA nedeni ile)

                        d. 37 °C de 1 hafta etkinliğini kaybetmez (Boğmaca aşısı nedeni ile)

                        e. 45 °C sıcaklıklarda etkinliğini kaybeder

 

DSÖ 'nün tablolarından da anlaşılacağı üzere Ülkemizde uygulanan rutin aşılama takviminde yer alan aşıların;

  1. Hepsi oda sıcaklığında (20-25 °C) etkinliklerini kaybetmezler.

  2. Suçiçeği Aşısı, OPA, KKK (MMR) ve BCG aşıları donmaya dayanıklı olduğundan 0 °C altı sıcaklıklarda etkinliklerini kaybetmezler.

  3. DaBT-İPA-Hib, Td, Hepatit A, KPA ve Hepatit B donmaya karşı hassas olduklarından 0 °C altı sıcaklıklarda etkinliklerini kaybederler.

    Bunun yanı sıra Aile Sağlığı Merkezilerinde; aşı ve serumların saklanması için No-frost ve çift kapılı dolapların kullanılması uygun değildir. Ülkemizde satışta olan tüm No-frost ve çift kapılı dolaplar, EK'te sunulan farklı firmaların bu dolapların kullanım kılavuzlarında da belirtildiği üzere; sadece yiyecek ve içeceklerin saklanması için tasarlanmış ve üretilmiştir, başka amaç için kullanılmamaldır. bu dolaplarda ilaçlar, bilimsel maddeler, ısıya duyarlı ve hassas ısı kontrolü gerektiren ürünler kullanılmamalıdır, bu cihaz besinlerin soğutulması ve dondurulması için kullanılmalıdır, bu cihaz sadece ev ortamında gıda saklamak amacıyla tasarlanmıştır, bu cihaz ev tipi kullanım için üretilmiş olup, sadece evde ve belirtilen amaç için kullanılmalıdır.Yine Ek'te sunulan farklı firmaların bu dolapların garanti belgelerinde de belirtildiği üzere; cihazın kullanım kılavuzunda gösterildiği şekilde kullanılması şartıyla garanti edilmiştir. Kullanım kılavuzunda belirtilen amaç dışında kullanılması nedeni ile oluşacak her türlü arıza garanti kapsamı dışında bırakılmıştır.

    Ayrıca 7 Mart 2012 tarih ve 28226 sayılı R.G yayınlanarak yürürlüğe giren Sağlık Bakanlığı Bağlı Kuruluşları Hizmet Birimlerinin Görevleri ile Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik'in Üçüncü Bölüm Bağlı Kuruluşların Merkez Hizmet Birimleri Türkiye Halk Sağlığı Kurumu alt başlığının 10ncu maddesi 1nci fıkrası (b) bendinin 3nci maddesinde 'Türkiye Halk Sağlığı Kurumunun merkez hizmet birimleri ve görevleri şunlardır ' 'b)Bulaşıcı Hastalık Kontrol Programları Başkan Yardımcılığı' '3) Koruyucu sağlık hizmetlerinde kullanılan aşı, antiserum, enjektör ve benzeri soğuk zincir malzemelerinin lojistik hizmetlerinin yürütülmesini, bağışıklama programlarının hazırlanmasını ve uygulanmasını sağlamak, ulusal düzeyde aşılama oranlarını ve soğuk zincir sistemini izlemek denilmektedir. İlgili yönetmelik maddesine göre; soğuk zincirin devamlılığının sağlanması amacıyla; gerekli olan her türlü altyapının, lojistiğin (Elektrik kesinti önlemini almak, aşı ve serumların saklanmasına uygun özellikli dolabın teminini sağlamak vb.) sağlanması, kurulması ve devamı Bulaşıcı Hastalık Kontrol Başkan Yardımcılığının asli görevlerindendir.

    25 Ocak 2013 tarih ve 28539 sayılı R.G yayınlanarak yürürlüğe giren Aile Hekimliği Uygulama Yönetmeliği İkinci Bölüm Çalışma Usul ve Esasları Bağışıklama Hizmetleri alt başlığı 7nci maddesi 1nci fıkrasında 'Aile hekimleri aile sağlığı merkezinde soğuk zincir şartlarının sürdürülmesi için gerekli tedbirleri alır' denilmektedir. İlgili yönetmelik maddesine göre soğuk zincir şarlarının sürdürülebilmesi konusunda  Aile Hekimlerinin gerekli tedbirleri alabilmesi, Bulaşıcı Hastalık Kontrol Başkan Yardımcılığının soğuk zincirin devamlılığı için gerekli altyapıyı, lojistiği (Elektrik kesinti önlemini almak, aşı ve serumların saklanmasına uygun özellikli dolabın teminini sağlamak vb) eksiksiz bir şekilde sağlaması ile olur. Bu altyapının en  önemli unsurlarından biri olan aşı ve serumların uygun ortamda muhafaza edilmesi, ancak ve ancak aşı ve serumların saklanması amacıyla özel olarak tasarlanan ve üretilen dolaplarla olur. Yiyecek ve içecek için tasarlanan ve üretilen dolapların kullanıldığı bir sistemde eksiksiz bir altyapıdan söz edilemez, Yine aynı şekilde uygun bir dolap olmasına rağmen, sağlanması gereken lojistiğin diğer önemli unsuru olan elektrik kesintilerinin önleminin alınmadığı bir sistemde eksiksiz bir alt yapıdan söz edilemez. Dolayısıyla Eksik olan bir altyapı nedeni ile Aile Hekimlerine soğuk zincir şartlarının sürdürülmesi için gerekli tedbirlerin alınması sorumluluğu yüklenemez

               

     

Diğer Yazılar